Azərbaycanda məhkəmələr: hansı məhkəmə nə edir
Yenilənib: 18 noyabr 2026
Məhkəməyə müraciət etmək lazım olanda ilk sual budur: iş hansı məhkəmədə baxılır və qərardan haraya şikayət etmək olar? Bu yazıda Azərbaycanın məhkəmə sisteminin quruluşunu Ali Məhkəmənin rəsmi saytında dərc olunan məlumat əsasında izah edirik və TezBax kataloqundakı məhkəmələrin siyahısını göstəririk.
Bu yazı hüquqi məsləhət deyil. İşinizə hansı məhkəmənin baxacağını qanun və işin halları müəyyən edir. Konkret məsələ üzrə vəkilə və ya hüquqşünasa müraciət edin.
Məhkəmə hakimiyyətini kim həyata keçirir
Ali Məhkəmənin saytına görə, Azərbaycanda məhkəmə hakimiyyətini ədalət mühakiməsi yolu ilə məhkəmələr həyata keçirir. Bunlar Konstitusiya Məhkəməsi, Ali Məhkəmə, apellyasiya məhkəmələri, ümumi məhkəmələr və digər ixtisaslaşdırılmış məhkəmələrdir. Məhkəmə sistemi və məhkəmə icraatı qanunla müəyyən edilir, fövqəladə məhkəmələrin yaradılması qadağandır. Hər məhkəmə müstəqil hüquqi şəxsdir. Qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada məhkəmə sistemi çərçivəsində başqa məhkəmələr də yaradıla bilər. Hakimlərin sayı Konstitusiyanın 109-cu maddəsinin 32-ci bəndinə uyğun olaraq müəyyən edilir.
Ali Məhkəmənin siyahısına görə ədalət mühakiməsini bu məhkəmələr həyata keçirir:
- rayon (şəhər) məhkəmələri;
- ağır cinayətlər məhkəmələri;
- hərbi məhkəmələr;
- inzibati məhkəmələr;
- kommersiya məhkəmələri;
- Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məhkəməsi;
- apellyasiya məhkəmələri;
- Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsi.
Üç pillə: birinci instansiya, apellyasiya, kassasiya
| Pillə | Məhkəmələr |
|---|---|
| Birinci instansiya | Rayon (şəhər), ağır cinayətlər, hərbi, inzibati və kommersiya məhkəmələri |
| Apellyasiya | Apellyasiya məhkəmələri və Naxçıvan MR Ali Məhkəməsi |
| Kassasiya | Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsi |
Birinci instansiya. Rayon (şəhər), ağır cinayətlər, hərbi, inzibati və kommersiya məhkəmələri birinci instansiya məhkəməsi kimi qanunla aidiyyətlərinə verilmiş mülki, cinayət, inzibati və digər işlərə baxır. Ali Məhkəmənin məlumatına görə ölkədə 86 rayon (şəhər) məhkəməsi var. Onlar rayonlarda, şəhərlərdə və şəhər rayonlarında yaradılır və yurisdiksiyası müvafiq ərazini əhatə edir.
Apellyasiya. Apellyasiya məhkəmələri və Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məhkəməsi mülki, inzibati və iqtisadi mübahisələr, cinayət işləri və inzibati xətalar üzrə yuxarı instansiya məhkəmələridir. Ali Məhkəmənin saytında beş apellyasiya məhkəməsi göstərilir: Bakı, Gəncə, Sumqayıt, Şirvan və Şəki.
Kassasiya. Ali Məhkəmə ümumi və ixtisaslaşdırılmış məhkəmələrdə baxılmış mülki (o cümlədən inzibati və iqtisadi mübahisələr), cinayət və digər işlər üzrə ali instansiya məhkəməsidir və kassasiya instansiyası kimi fəaliyyət göstərir. O, Bakıda yerləşir və yurisdiksiyası ölkənin bütün ərazisini əhatə edir. Ali Məhkəmədə mülki, cinayət, inzibati və kommersiya kollegiyaları var.
İxtisaslaşdırılmış məhkəmələr harada yerləşir
Ali Məhkəmənin saytındakı siyahıya görə:
- Ağır cinayətlər məhkəmələri: Bakı, Gəncə, Lənkəran, Şəki, Sumqayıt və Naxçıvan MR.
- Hərbi məhkəmələr: Bakı, Cəlilabad, Füzuli, Gəncə, Tərtər və Naxçıvan MR.
- İnzibati məhkəmələr: Bakı, Gəncə, Sumqayıt, Şirvan, Şəki və Naxçıvan MR.
- Kommersiya məhkəmələri: Bakı, Gəncə, Sumqayıt, Şirvan, Şəki və Naxçıvan MR.
Elektron məhkəmə xidmətləri
Ali Məhkəmənin saytında "Elektron məhkəmə" bölməsi var: Vahid Məhkəmə Portalı, elektron kabinet və dövlət rüsumunun hesablanması kalkulyatoru. Vahid Məhkəmə Portalı courts.gov.az ünvanında yerləşir və orada mülki və kommersiya mübahisələri üzrə dövlət rüsumunun hesablanması kalkulyatoru da var.
Ali Məhkəmənin saytında vətəndaşlar üçün ayrıca bölmə də var: elektron müraciət, vətəndaşların qəbulu və kassasiya şikayəti verilməsi üçün hüquqi yardım barədə məlumat.
TezBax kataloqunda məhkəmələr
Noyabr 2026-cı il vəziyyətinə görə TezBax-da 25 məhkəmə dərc olunub: Konstitusiya Məhkəməsi, Ali Məhkəmə, apellyasiya məhkəmələri və ixtisaslaşdırılmış məhkəmələr. Rayon (şəhər) məhkəmələri hələ kataloqda yoxdur. Hər məhkəmənin səhifəsində ünvan, telefon və rəsmi sayt göstərilir. Aşağıdakı siyahı kataloqdan avtomatik yaranır.
- Ali MəhkəməBakı
- Bakı Ağır Cinayətlər MəhkəməsiBakı
- Bakı Apellyasiya MəhkəməsiBakı
- Bakı İnzibati MəhkəməsiBakı
- Bakı Kommersiya MəhkəməsiBakı
- Gəncə Ağır Cinayətlər MəhkəməsiGəncə
- Gəncə Apellyasiya MəhkəməsiGəncə
- Gəncə İnzibati MəhkəməsiGəncə
- Gəncə Kommersiya MəhkəməsiGəncə
- Konstitusiya MəhkəməsiBakı
- Lənkəran Ağır Cinayətlər MəhkəməsiLənkəran
- Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ağır Cinayətlər MəhkəməsiNaxçıvan
- Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali MəhkəməsiNaxçıvan
- Naxçıvan Muxtar Respublikasının İnzibati MəhkəməsiNaxçıvan
- Naxçıvan Muxtar Respublikasının Kommersiya MəhkəməsiNaxçıvan
- Şəki Ağır Cinayətlər MəhkəməsiŞəki
- Şəki Apellyasiya MəhkəməsiŞəki
- Şəki İnzibati MəhkəməsiŞəki
- Şəki Kommersiya MəhkəməsiŞəki
- Şirvan Apellyasiya MəhkəməsiŞirvan
- Şirvan İnzibati MəhkəməsiŞirvan
- Şirvan Kommersiya MəhkəməsiŞirvan
- Sumqayıt Apellyasiya MəhkəməsiSumqayıt
- Sumqayıt İnzibati MəhkəməsiSumqayıt
- Sumqayıt Kommersiya MəhkəməsiSumqayıt
Digər dövlət qurumları dövlət qurumları bölməsindədir.
Mənbələr
- Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsi, məhkəmə sistemi: supremecourt.gov.az
- Vahid Məhkəmə Portalı: courts.gov.az